Doctor Emma / Երևան
Օրթոդոնտիա երեխաների և դեռահասների համար
Առաջին զննումից և աճի հսկողությունից մինչև լիարժեք օրթոդոնտիկ բուժում։
Մանկական և դեռահասային տարիքում ատամնածնոտային համակարգը շարունակում է զարգանալ։ Օրթոդոնտի խնդիրն է ժամանակին նկատել խանգարումները, գնահատել աճը և որոշել, թե երբ է անհրաժեշտ բուժում, իսկ երբ բավարար է հսկողությունը։
Ոչ բոլոր երեխաներին է անհրաժեշտ վաղ միջամտություն։ Բուժումը սկսելու լավագույն ժամանակը կախված է ախտորոշումից և զարգացման փուլից։
Երբ առաջին անգամ երեխային տանել օրթոդոնտի մոտ
Առաջին կանխարգելիչ օրթոդոնտիկ զննումը խորհուրդ է տրվում անցնել ոչ ուշ, քան յոթ տարեկանում։ Կծվածքի նկատելի խանգարումների, ատամների անսովոր ծկթման կամ այլ խնդիրների դեպքում կարելի է դիմել ավելի վաղ։
Այս տարիքում բժիշկն արդեն կարող է գնահատել ատամնաշարերի ձևավորման առանձնահատկությունները, ծկթող մշտական ատամների դիրքը և ծնոտների հարաբերակցությունը։
Վաղ զննումը չի նշանակում, որ երեխային անմիջապես անհրաժեշտ կլինեն բրեկետներ կամ այլ սարքեր։ Հաճախ բժիշկը խորհուրդ է տալիս պարբերական հսկողություն։
Ինչ է գնահատում օրթոդոնտը
Խորհրդատվության ժամանակ գնահատում եմ՝
- Կծվածքի ձևավորման փուլը։
- Ծնոտների հարաբերակցությունն ու զարգացումը։
- Ատամների դիրքն ու ծկթման հերթականությունը։
- Տեղի պակասի առկայությունը։
- Խաչաձև կծվածքը և ատամնաշարերի հպման այլ խանգարումները։
- Ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններն ու սովորությունները, որոնք կարող են ազդել ատամնածնոտային համակարգի զարգացման վրա։
Անհրաժեշտության դեպքում նշանակում եմ լրացուցիչ հետազոտություններ։ Դրանց ծավալը որոշվում է կլինիկական ցուցումներով։
Պատմեք, եթե երեխան դժվարանում է ծամել, շնչում է բերանով կամ ունի ձեզ անհանգստացնող սովորություններ։ Անհրաժեշտության դեպքում խորհուրդ ենք տալիս համապատասխան մասնագետի խորհրդատվություն։
Երբ է բավարար հսկողությունը, և երբ է անհրաժեշտ բուժում
Աճի ընթացքում ոչ ամեն շեղում է պահանջում անհապաղ միջամտություն։
Երբեմն ճիշտ մոտեցումն է հետևել կծվածքի զարգացմանը և ընտրել բուժման հարմար պահը։
Այլ իրավիճակներում կարող է ցուցված լինել վաղ բուժում, օրինակ՝ ծնոտների հարաբերակցության որոշ խանգարումների, խաչաձև կծվածքի, ծկթման խնդիրների կամ տեղի արտահայտված պակասի դեպքում։
Որոշումն ընդունվում է ախտորոշումից հետո, ոչ միայն տարիքի հիման վրա։
Վաղ օրթոդոնտիկ բուժում
Ցուցումների առկայության դեպքում կարող են կիրառվել տարբեր օրթոդոնտիկ սարքեր՝ ատամնաշարերի լայնացման, կծվածքի առանձին խանգարումների շտկման կամ մշտական ատամների ճիշտ ծկթման պայմանների ստեղծման համար։
Սարքի ընտրությունը կախված է կլինիկական խնդրից և աճի հնարավորություններից։
Վաղ բուժումը միշտ չէ, որ բացառում է դեռահասային տարիքում հետագա շտկման անհրաժեշտությունը։ Դրա նպատակներն ու սահմանափակումները պետք է նախապես քննարկել։
Դեռահասների օրթոդոնտիկ բուժում
Դեռահասային տարիքում բուժումը պլանավորվում է՝ հաշվի առնելով մշտական կծվածքի ձևավորման փուլը, մնացած աճը և ատամների անհրաժեշտ տեղաշարժերը։
Ըստ ախտորոշման՝ կարող են կիրառվել բրեկետային համակարգեր, էլայներներ և լրացուցիչ օրթոդոնտիկ սարքեր։
Ընտրության ժամանակ հաշվի են առնվում ոչ միայն մեթոդի կլինիկական հնարավորությունները, այլև դեռահասի պատրաստակամությունը՝ հետևելու խորհուրդներին։
Կարևոր են կանոնավոր հսկողությունը, հիգիենան և ծնողների մասնակցությունը բուժման կազմակերպմանը։
Սարքի արտաքին տեսքը քննարկում ենք դեռահասի հետ։ Բուժումից առաջ համաձայնեցնում ենք խնամքը, այցերը և սարքի վնասվելու դեպքում գործողությունները։
Բրեկետներն ու էլայներները առօրյա կյանքում
Բրեկետներով բուժման ժամանակ անհրաժեշտ են ուշադիր հիգիենա, սննդի վերաբերյալ խորհուրդների պահպանում և կանոնավոր ստուգայցեր։
Էլայներներով բուժման ժամանակ անհրաժեշտ է պահպանել նշանակված կրելու ռեժիմը, հանել կապաները սնվելիս և ճիշտ խնամել դրանք։
Խնամքի ուսուցումը օրթոդոնտիկ բուժման մաս է, ոչ թե լրացուցիչ, ոչ պարտադիր ծառայություն։
Դպրոց, սպորտ և ակտիվ կյանք
Օրթոդոնտիկ բուժումը չի նշանակում հրաժարվել դպրոցական կյանքից կամ սպորտային պարապմունքներից։
Դպրոցում կարևոր է ուտելուց հետո հիգիենան պահպանելու և շարժական սարքերն անվտանգ պահելու հնարավորությունը։
Կոնտակտային մարզումների և հարվածի վտանգ ունեցող մարզաձևերի համար անհրաժեշտ է համապատասխան պաշտպանիչ կապա։
Բրեկետների դեպքում պաշտպանությունն ընտրվում է՝ հաշվի առնելով անշարժ կառուցվածքը։ Էլայներները չեն փոխարինում սպորտային կապային․ կոնտակտային պարապմունքների ժամանակ դրանք հանում են և օգտագործում համապատասխան պաշտպանություն։
Հարվածից հետո անհրաժեշտ է գնահատել ատամների, շրթունքների, բրեկետների և այլ սարքերի վիճակը։ Ատամների վնասվածքի դեպքում անհրաժեշտ է շտապ ստոմատոլոգիական գնահատում, իսկ օրթոդոնտիկ կառուցվածքի վնասման դեպքում՝ կապ հաստատել օրթոդոնտի հետ։
Ինչպես պատրաստվել մարզմանը
Եթե մարզման ժամանակ դեմքին հարված ստանալու վտանգ կա, պաշտպանությունը ընտրիր առաջին խաղից կամ մենամարտից առաջ։ Օրթոդոնտին ասա, թե ինչ սպորտով ես զբաղվում, և ճշտիր մարզչի պահանջները։
Եթե բրեկետներ ես կրում
Կոնտակտային մարզաձևերի համար ընտրիր սպորտային կապա, որը տեղավորվում է բրեկետների վրա՝ առանց ճնշելու։ Ցույց տուր այն օրթոդոնտին։ Ատամների տեղաշարժի հետ կապայի նստեցումը կարող է փոխվել։ Եթե այն սեղմում է կամ վատ է պահվում, բեր այն ստուգայցին։
Եթե էլայներներ ես կրում
Կոնտակտային խաղից առաջ հանիր էլայներները, դիր պատյանի մեջ և հագիր սպորտային կապան։ Նախապես օրթոդոնտի հետ քննարկիր, թե ինչպես համատեղել մարզումները կրման ռեժիմի հետ։ Խաղից հետո վերադարձիր համաձայնեցված ռեժիմին։
Հարվածից հետո
Դադարեցրու խաղը և տեղեկացրու մարզչին կամ մեկ այլ մեծահասակի, եթե հարվածից հետո ատամը ցավում է կամ շարժվում, բրեկետը պոկվել է կամ աղեղը ծռվել է։ Ատամի վնասվածքի դեպքում շտապ դիմիր ստոմատոլոգի։ Սարքի վնասվածքը քննարկիր օրթոդոնտի հետ։
Դպրոց և առօրյա խնամք
Եթե էլայներներ ես կրում, ճաշի գնալիս վերցրու պատյանը, որ սնվելուց առաջ դրանք այնտեղ դնես։ Եթե բրեկետներ ունես, հարցրու օրթոդոնտին, թե ինչ վերցնել ուտելուց հետո մաքրելու համար և ինչ սնունդ կարող է վնասել սարքը։
Ծնողների և դեռահասի դերը
Բուժումը կախված է բժշկի, պացիենտի և ընտանիքի համատեղ աշխատանքից։
Ծնողներն օգնում են կազմակերպել այցերը և պահպանել խորհուրդները։ Մեծանալուն զուգընթաց դեռահասն աստիճանաբար ավելի մեծ պատասխանատվություն է ստանձնում ատամների խնամքի և սարքերի օգտագործման համար։
Դեռահասը մասնակցում է քննարկմանը և կարող է ինքնուրույն հարցեր տալ։ Ծնողներին բացատրում ենք ստուգայցերի նշանակությունն ու տանը խնամքին աջակցելու ձևերը։
Երեխայի նախապատրաստում և ծնողների մասնակցություն
Պատմեք երեխային, որ բժիշկը կզննի ատամները և կբացատրի հաջորդ քայլերը։ Եթե ունեք նախկին նկարներ ու եզրակացություններ, բերեք դրանք։ Բուժման ընթացքում ծնողներն օգնում են պահպանել հիգիենան և սարքի կրելու ռեժիմը։ Խորհրդատվության ժամանակ կքննարկենք՝ ինչպես այդ պարտականությունները հասկանալի դարձնել երեխային։
Խորհրդատվություն
Առաջին զննման ժամանակ կքննարկենք դիմելու պատճառը, կգնահատենք կծվածքի ձևավորումը և կորոշենք՝ անհրաժեշտ է բուժում հիմա, թե ավելի նպատակահարմար է հսկողությունը։
Եթե ունեք վերջին 6 ամսվա ընթացքում կատարված ռենտգենաբանական հետազոտությունների պատկերներ կամ եզրակացություններ, վերցրեք դրանք ձեզ հետ։ Պատկերների վաղեմությունն ինքնին չի նշանակում, որ հետազոտությունը պետք է կրկնել։ Նոր հետազոտությունների անհրաժեշտությունը բժիշկը որոշում է ըստ կլինիկական ցուցումների։